sunnytursynbekova
sunnytursynbekovaдәйексөз қалдырды11 ай бұрын
XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басындағы күрделі қысылтаяң кез, тарихи жағдайлар және олармен байланысты халықтың әртүрлі материалдық жағдайына өзінше әсер еткен реформалар өз түзетулерін енгізді. Елде болған өзгерістер тек тұрмысқа ғана емес, сонымен қатар қазақтар мен халықтық дәстүрді жіті терең құрмет тұтқан басқа да көптеген ұлттардың санасына ықпал етті [1]. Бұл тараудың мақсаты ХІХ-ХХ ғасырдың басындағы ғасырлар тоғысындағы дәстүрлі сәндік-қолданбалы өнердің дамуымен таныстыру болып табылады. Тарихшылардың зерттеулерінде қарастырылып отырған кезең халық қолөнерінің көптеген түрлерінде қалай қысқартылып кеткенін, кілем тоқу, металды көркемдеп өңдей, зергерлік бұйым заттарын табиғи материалдан дайындаудың қалай азайғанын көреміз. Әсіресе бұл XX ғасырдың бірінші тоқсанына тән, өйткені ол кездері жасанды бояғыштар мен сырттан келген маталар жергілікті табиғи, бұрыннан қолданылып келе жатқан жүн, тері, сүйек, күміс және т.б. сияқты материалдарды ығыстыра бастады.

Суретші-саяхатшылардың бақылаулары, ғалым-археологтар зерттеулерінің мақсаттары мен міндеттері, өнер теоретиктері XIX ғасырдың шегі мен XX ғасырдың басындағы ортаазия мемлекеттері материалдық мәдениет облысындағы дәстүрмен, қолданбалы өнерді сақтаумен және оны әрі қарай дамытумен тығыз байланысты мәселелер шеңберін ұсынды. Қазақтардың материалдық мәдениетін зерттеу Ресей құрамына кіретін елдердің мәдениеті мен тұрмысы туралы материалдарды жинақтау бойынша коғамдар мен әртүрлі экспедицияларды жасақтаумен байланысты белгілі бір өзіндік тәсілдерге ие болды. XVIII ғасырдың соңында П.Палластың жетекшілігімен Ресей Ғылымдар академиясының экспедициясына қатысушылар [2] және екінші экспедицияға (1768-1774) қатысушы И.Георги [3] қазақтардың тұрмысын, қозғалмалы тұрғын үйін және әртүрлі қолөнерін ескеріп кетті. Бұл экспедициялардың материалдары заттарды қолдану мен дайындаудың дәстүрі және уақыттың өзі тексерген сақтаудың ескі технологиялары туралы баяндайды.

Қазақтардың материалдық мәдениетін зерттеуге 1845 жылы құрылған Ресей географиялық қоғамының ғалымдары П.Маковецкий, Н.Ядринцев, А.Якоби, Г.Потанин, М.Красовский,
Unknown author
Бей­не­леу өнері. ХІХ ғасыр
Пікір жазу үшін кіру не тіркелу
fb2epub
Файлдарды осы жерге салыңыз, бір әрекетте 5 кітаптан асыруға болмайды