Сәкен Сейфуллин

Айша

    Меруерт Ахметовадәйексөз қалдырдыбылтырғы жыл
    қайнаған басының қиял жүгірісі түнгі аспандағы қара бұлттарды аралап, аспанның биігіне қарап ұмтылып, зымырап жүгірген сызылған айдың жүгірісі сияқты еді.
    Aaa Aaaдәйексөз қалдырдыбылтырғы жыл
    АЙША
    (повесть)
    КЕШКЕ ЖАҚЫН АУЫЛ СЫРТЫНДА
    1916 жыл. Шілденің ақыры — тамыздың бас кезі. Қалың жаңбыр жауып ашылған. Күн Қарағанды бұйратына еңкейген. Аспандағы быт-быт болып ыдыраған бұлттар қиырсыз теңіз жайқынында жазғытұрым бытыраған сендер сияқты қалқысады. Қалқыған, жайқалған ақ ала бұлттардың ар жағындағы аспанның зеңгір көгі, теңіз жайқынның ұшы-қиырсыз суының көк зеңгір түсі сияқты.
    Жауында үсті су болып ықтап қорғалаған малдар — жылқылар, қойлар, сиыр, түйелер енді алқаптың ортасында отырған төрт-бес ауылдың артындағы жалпақ қалың қарағанда жадырап, жайылысып жүр.
    Ауыл адамдары да жаңбыр ашылған соң жадырасып, кебі тыста қыбырласып жүр.
    Жаңбырдың артынан денені сергітіп күшейткен қырдың таза ауасынан дем алып, жан-жануарлардың барлығы да бір түрлі сергек, көңілді қыбырласып тіршілік етуде еді.
    Қазір тамыз айының бас кезі болса да сарғайыңқыраған шөптер де, бұталар да, бұталардың жапырақтары да жаңбыр суын жұтып жұмсарып, жасарыңқыраған сияқты.
    Анықтап бақылаған кісі ғана сезерлік, болар-болмас үлбіреген майда ескек ақырын құбылып, адамның денесіне нәзік жұқа жібек торғынша тиеді.
    Ауыл Қараөзектің Есен өзеніне құйған алқабында. Бұл ара Ақмола қаласына үш жүз-төрт жүз шақырымдай. Нілді зауытына алпыс-жетпіс шақырымдай.
    Алқаптың жан-жағы қырқа, бұйрат. Ауылдың алдыңғы жағында ойпаң тартып, көлденең Есен өзені жатыр. Есеннің бойындағы бір төмпешіктің үстіндегі үш биік, найзадай шошақ үш там (мола) бір жерге салынған үш мешіттің үш биік мұнарасы сияқтанып көрінеді. Бұл бір төмпешіктің үстіне іргелес салынған үш шошақ там күн ыстықта сағыммен көтеріліп бұлдырап, аспан теңізінде қалқып көрінетін еді. Қазір де енді өте айқын көрініп тұр.
    Ауылдың сыртындағы жалпақ қараған арасындағы бытырап жайылып жүрген мал ішінен кенеттен екі-үш кісінің асығып, үсті-үстіне айғайлаған дауысы шықты. Дауыс күннің ыстық кезіндегідей емес, қаттырақ естілді.
    - Кәһ!.. Кәһ!.. Кәһ!.. Аққұс! Аққұс! Кәһ! Кәһ! Кәһ!..-деп асығып айғайлады.
    Қараған арасында бытырап жайылып жатқан малдың шетіне шығып үздікті-создықты бұлтақтап, қиттап, айғайлап, бірдемені қуған екі-үш атты кісі көрінді. Малдың күншығыс жақ шетінен оларға қарай зымырап, құйғыта жөнелген және бір қылаң атты кісі көрінді...
    Ауылда, тыста жүргендердің бәрі де айғай шыққан мал ішіне қарап тұрды. Кейбір үйлерде отырғандар да тысқа шығып, кейбіреулері еңкейген күннен алақандарымен көздерін тасалап көлеңке салып, бірдеме қуалағандарға бәрі қарасып тұрды. Төрт-бес ауылдың бәрінің иттері селтеңдесіп, айғайға қарай жүгірісіп шықты. Ортадағы ауылдан екі-үш ит айғайға қарай зымырай ұшып, бұлдырап шыға жөнелді. Екі-үш иттің бірі ұзын ақ тазы, ауылдан шыға ақ садақтың оғындай зымырап озып, жұлдызша аға жөнелді.
    Ортадағы ауылдан ақ садақтай болып көсіліп, ақ тазы жөнелгенде, күншығыс жақтағы ауылдан да жүгірген иттерден озып, аққан жұлдыздай зымырап, бір жарау шабдар атты жөнелді. Қатар жарыстыра атқан екі садақтың оғындай болып қатарласа жарыса жүгіріп, зымыраған ұзын тазы мен құстай ұшқан шабдар атты, жарыса-қатарласа зымы
    b5852754918дәйексөз қалдырдыбылтырғы жыл
    ЙША
    (повесть)
    КЕШКЕ ЖАҚЫН АУЫЛ СЫРТЫНДА
    1916 жыл. Шілденің ақыры — тамыздың бас кезі. Қалың жаңбыр жауып ашылған. Күн Қарағанды бұйратына еңкейген. Аспандағы быт-быт болып ыдыраған бұлттар қиырсыз теңіз жайқынында жазғытұрым бытыраған сендер сияқты қалқысады. Қалқыған, жайқалған ақ ала бұлттардың ар жағындағы аспанның зеңгір көгі, теңіз жайқынның ұшы-қиырсыз суының көк зеңгір түсі сияқты.
    Жауында үсті су болып ықтап қорғалаған малдар — жылқылар, қойлар, сиыр, түйелер енді алқаптың ортасында отырған төрт-бес ауылдың артындағы жалпақ қалың қарағанда жадырап, жайылысып жүр.
    Ауыл адамдары да жаңбыр ашылған соң жадырасып, кебі тыста қыбырласып жүр.
    Жаңбырдың артынан денені сергітіп күшейткен қырдың таза ауасынан дем алып, жан-жануарлардың барлығы да бір түрлі сергек, көңілді қыбырласып тіршілік етуде еді.
    Қазір тамыз айының бас кезі болса да сарғайыңқыраған шөптер де, бұталар да, бұталардың жапырақтары да жаңбыр суын жұтып жұмсарып, жасарыңқыраған сияқты.
    Анықтап бақылаған кісі ғана сезерлік, болар-болмас үлбіреген майда ескек ақырын құбылып, адамның денесіне нәзік жұқа жібек торғынша тиеді.
    Ауыл Қараөзектің Есен өзеніне құйған алқабында. Бұл ара Ақмола қаласына үш жүз-төрт жүз шақырымдай. Нілді зауытына алпыс-жетпіс шақырымдай.
    Алқаптың жан-жағы қырқа, бұйрат. Ауылдың алдыңғы жағында ойпаң тартып, көлденең Есен өзені жатыр. Есеннің бойындағы бір төмпешіктің үстіндегі үш биік, найзадай шошақ үш там (мола) бір жерге салынған үш мешіттің үш биік мұнарасы сияқтанып көрінеді. Бұл бір төмпешіктің үстіне іргелес салынған үш шошақ там күн ыстықта сағыммен көтеріліп бұлдырап, аспан теңізінде қалқып көрінетін еді. Қазір де енді өте айқын көрініп тұр.
    Ауылдың сыртындағы жалпақ қараған арасындағы бытырап жайылып жүрген мал ішінен кенеттен екі-үш кісінің асығып, үсті-үстіне айғайлаған дауысы шықты. Дауыс күннің ыстық кезіндегідей емес, қаттырақ естілді.
    - Кәһ!.. Кәһ!.. Кәһ!.. Аққұс! Аққұс! Кәһ! Кәһ! Кәһ!..-деп асығып айғайлады.
    Қараған арасында бытырап жайылып жатқан малдың шетіне шығып үздікті-создықты бұлтақтап, қиттап, айғайл
    Jennie Blackpinkдәйексөз қалдырдыбылтырғы жыл
    Әсіресе «жер-судан жұда болып арылған, тарылған заман»
    Jennie Blackpinkдәйексөз қалдырдыбылтырғы жыл
    «Кедейдің қатыны өлсе басы қаңғырады, Сайдың қатыны өлсе төсегі жаңғырады»
    Гулзат Кудайбергеновадәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    — Барармыз, жаңа ғана келдім, мына балаңның қасына! — деп отыра берді.
    Ерке Толеубекдәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    Бәйге алып, мәстектер де таранып жүр
    Ерке Толеубекдәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    Тұлпар мен арғымақтың формындай-ақ,

    Жайылды сиса, ләкке, таза орнына,

    Атлас асыл қымбат торғындай-ақ.

    Төбешік әрбір жерде таулар да түр,

    Астында жау өткізбес қорғандай-ак,

    Бірігіп басын қосып қара боп жүр,

    Бытырап бет-бетімен жүрген саяқ...

    Қоңырбай біраз айтып, енді болып еді, жұрт: «Тағы да айт! Айт!» — десті
    Ерке Толеубекдәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    Қарны қарақұстың тойғандай-ақ.
    Ерке Толеубекдәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    Кезқұйрық көлді айналып әуре боп жүр,

    Қосылып күс сәніне онғандай-ақ.

    Жапалақ жалпаңдап о дағы жүр,

    Көлдерден аққу мен қаз ілгендей-ақ.

    Шағала тоты болып сайраймын деп

    Бау шарбақ, гүл бақшада тұрғандай-ақ.

    Жетіліп тырна дағы қиқулап жүр.

    Даусына сандуғаштың салғандай-ақ.

    Қосылды күс сәніне қара таған

    Жеріне жете алмас ұшқандай-ақ.

    Бәйге алып,
    Ерке Толеубекдәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    ...Сөйлеп қал тіршілікте тіл менен жақ,

    Кетерсің тағдыр жетсе, бір күн өлі-ақ.

    Мысалы дүниенің жел секілді

    Ешкімге баяндамас дүние шолақ.

    Алайын осындайда біраз сөйлеп,

    Аққандай тау мен тастан бейне бұлақ.

    Заманның адамында «жаманы» жоқ,

    Данышпан бәрі біліп тұрғандай-ақ.

    Тұйғындар шырматылып
    Ерке Толеубекдәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    бөгеліп жүр,

    Алысқа бұрынғыдай ұшпай жырақ. ,

    Катарға қарға кіріп қарқылдап жүр,

    Басына бак пен дәулет қонғандай-ақ,

    Қарақұс шырқ айналып, қалқып жүр,

    О дағы күс төресі болғандай-ақ.

    Үстінде қарақұстың күйкентай жүр,

    Мықты боп өз үйінде қалғандай-ак,

    Жағалтай жүр сыпылдап бір жағында,

    Тұйғынның дәрежесін алғандай-ақ,

    Сауғаны бір-бірінен сұрасып жүр,
    Акнур Кайратовадәйексөз қалдырды2 жыл бұрын
    Айша орнынан тұрып, мұртты жігітке қарап:

    — Мұнда келші, Садырбек!
    Алтынай Махашдәйексөз қалдырды4 жыл бұрын
    АЙША
    (повесть)
    КЕШКЕ ЖАҚЫН АУЫЛ СЫРТЫНДА
    1916 жыл. Шілденің ақыры — тамыздың бас кезі. Қалың жаңбыр жауып ашылған. Күн Қарағанды бұйратына еңкейген. Аспандағы быт-быт болып ыдыраған бұлттар қиырсыз теңіз жайқынында жазғытұрым бытыраған сендер сияқты қалқысады. Қалқыған, жайқалған ақ ала бұлттардың ар жағындағы аспанның зеңгір көгі, теңіз жайқынның ұшы-қиырсыз суының көк зеңгір түсі сияқты.
    Жауында үсті су болып ықтап қорғалаған малдар — жылқылар, қойлар, сиыр, түйелер енді алқаптың
    Алтынай Махашдәйексөз қалдырды4 жыл бұрын
    адамның денесіне нәзік жұқа жібек торғынша тиеді.
    Ауыл Қараөзектің Есен өзеніне құйған алқабында. Бұл ара Ақмола қаласына үш жүз-төрт жүз шақырымдай. Нілді зауытына алпыс-жетпіс шақырымдай.
    Алқаптың жан-жағы қырқа, бұйрат. Ауылдың алдыңғы жағында ойпаң тартып, көлденең Есен өзені жатыр. Есеннің бойындағы бір төмпешіктің үстіндегі үш биік, найзадай шошақ үш там (мола) бір жерге салынған үш мешіттің үш биік мұнарасы сияқтанып көрінеді. Бұл бір төмпешіктің үстіне іргелес салынған үш шошақ там күн ыстықта сағыммен көтеріліп бұлдырап, аспан теңізінде қалқып
fb2epub
Файлдарды осы жерге салыңыз, бір әрекетте 5 кітаптан асыруға болмайды